Không quá đồ sộ hay lộng lẫy, nhưng giếng nước và cây me lại mang trong mình ý nghĩa lịch sử và giá trị tinh thần to lớn, là những chứng nhân sống cho hành trình vĩ đại của Nguyễn Nhạc – Nguyễn Huệ – Nguyễn Lữ, những người đã lãnh đạo phong trào Tây Sơn lừng lẫy, góp phần làm nên thời đại hào hùng chống giặc ngoại xâm và thống nhất đất nước.
Giếng nước cổ – nguồn mạch của tuổi thơ hào kiệt
Giếng nước cổ nằm trong khuôn viên Bảo tàng Quang Trung là một trong những công trình nguyên bản còn sót lại của ngôi nhà xưa nơi ba anh em Tây Sơn sinh sống. Theo các tài liệu lịch sử, đây là nơi họ từng múc nước, luyện võ, rửa tay sau những buổi tập kiếm, đánh quyền, là nơi gắn liền với những tháng ngày khổ luyện để trở thành những vị anh hùng áo vải làm rạng danh non sông.
Giếng được xây theo hình tròn, sâu khoảng 8m, được ghép bằng đá ong và gạch cổ, nước trong vắt quanh năm, không bao giờ cạn. Dù đã hơn hai thế kỷ trôi qua, nước trong giếng vẫn mát lành, thuần khiết – như dòng chảy bất tận của lịch sử và truyền thống anh hùng từ đời này sang đời khác. Người dân địa phương tin rằng nước giếng mang lại sự minh mẫn, can trường và may mắn, bởi đây là nơi đã "tưới mát tâm hồn" của những thiên tài quân sự hiếm có trong lịch sử Việt Nam.
Cây me cổ thụ – biểu tượng trường tồn của di sản Tây Sơn
Cách không xa giếng nước là một cây me cổ thụ sừng sững, có tuổi đời hơn 250 năm. Cây me được cho là do chính thân sinh của ba anh em – ông Hồ Phi Phúc – trồng từ khi dựng nhà ở ấp Kiên Mỹ. Với tán lá xòe rộng, gốc cây xù xì rêu phong, cây me cổ như một người lính canh giữa thời gian, chứng kiến bao thăng trầm lịch sử đất nước, là nơi che mát cho ba vị anh hùng thời niên thiếu mỗi buổi luyện võ rèn tâm.
Cây me này đã được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là “Cây Di sản Việt Nam” vào năm 2011, trở thành niềm tự hào của địa phương và là điểm nhấn không thể thiếu trong hành trình khám phá các di tích tại Tây Sơn. Đây là một trong số ít những cây xanh được tôn vinh vì không chỉ có giá trị sinh học, mà còn mang đậm yếu tố văn hóa – lịch sử hiếm có.
Không gian trải nghiệm đặc biệt tại Bảo tàng Quang Trung
Khi đến tham quan giếng nước và cây me cổ thụ, du khách sẽ cảm nhận được không khí linh thiêng và vẻ đẹp bình dị của một thời lịch sử vang bóng. Không chỉ là nơi tham quan, đây còn là địa điểm lý tưởng để tìm hiểu về truyền thống võ học, tinh thần thượng võ và tấm lòng yêu nước sâu sắc của nhân dân Tây Sơn nói riêng. Trong khuôn viên Bảo tàng, nhiều chương trình trải nghiệm hấp dẫn được tổ chức thường xuyên, như: Biểu diễn trống trận Tây Sơn, tái hiện âm vang chiến trận oai hùng. Trình diễn võ thuật Tây Sơn truyền thống, với các bài quyền, bài binh khí nổi tiếng. Thuyết minh lịch sử bằng công nghệ hiện đại, giúp du khách, đặc biệt là người nước ngoài, tiếp cận câu chuyện lịch sử một cách sinh động. Không gian “Tây Sơn xưa” với hình ảnh nhà rường, áo vải, vũ khí thô sơ, tạo nên cảm giác như đang sống trong thế kỷ XVIII. Đặc biệt, rất nhiều du khách đến đây đều không quên lấy nước giếng rửa tay hoặc ngồi dưới bóng cây me chụp ảnh, như một cách bày tỏ lòng thành kính với tiền nhân, đồng thời lưu giữ những khoảnh khắc đáng nhớ trong hành trình tìm về cội nguồn dân tộc.
Thúc đẩy quảng bá du lịch di sản gắn với văn hóa Tây Sơn
Với giá trị văn hóa – lịch sử sâu sắc, giếng nước và cây me cổ thụ hoàn toàn xứng đáng trở thành điểm đến du lịch trọng điểm trong chiến lược phát triển du lịch tỉnh Gia Lai mới sau sáp nhập và cả khu vực Nam Trung Bộ. Những định hướng mới trong quảng bá đang được địa phương và ngành du lịch chú trọng, bao gồm: Thiết kế các tour du lịch chuyên đề “Tìm về đất tổ Tây Sơn”, kết nối từ Quy Nhơn – Phú Phong – An Khê. Tổ chức sự kiện văn hóa thường niên, như “Lễ giỗ vua Quang Trung”, “Ngày hội Tây Sơn Thượng đạo”, gắn kết với không gian giếng nước và cây me. Ứng dụng công nghệ số: số hóa hình ảnh giếng nước, cây me, thiết lập bản đồ du lịch thông minh hỗ trợ du khách quốc tế. Xây dựng hệ thống biển chỉ dẫn, thông tin di tích đa ngôn ngữ, thuận tiện cho khách nước ngoài đến khám phá. Hợp tác với các hãng lữ hành lớn để đưa điểm đến này vào hành trình của khách quốc tế yêu thích du lịch văn hóa – lịch sử.
Giếng nước cổ và cây me di sản trong khuôn viên Bảo tàng Quang Trung không đơn thuần là một cặp di tích lịch sử. Đó là dòng chảy kết nối giữa quá khứ và hiện tại, là nơi nhắc nhớ về một triều đại Tây Sơn rực rỡ, và là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu mến lịch sử Việt Nam, trân trọng cội nguồn dân tộc.
Chúng tôi trân trọng mời gọi du khách trong và ngoài nước hãy một lần đến với miền đất Tây Sơn thiêng liêng, lắng nghe tiếng vọng của lịch sử vang vọng từ giếng nước, dưới tán cây me trăm năm tuổi. Để rồi, mỗi bước chân rời khỏi nơi đây sẽ mang theo niềm tự hào, lòng cảm phục và ký ức khó quên về một thời đại oanh liệt của dân tộc Việt Nam.
VĂN PHONG